不 và 没: 12 bài tập tình huống tự biên soạn kèm đáp án và giải thích

Chọn từ phủ định theo ý muốn nói, không chỉ theo từ chỉ thời gian. Bộ bài tự biên soạn này giúp phân biệt thói quen, ý định và một hành động đã không xảy ra. Đây là luyện ngôn ngữ cho người học HSK, không phải đề chính thức hay xác định một cấp thi cụ thể.
Cách xác định ngắn gọn trước khi làm
Trong những ngữ cảnh dưới đây, thường dùng 不 để phủ định thói quen, ý định, nhận định, tính chất hoặc khả năng.
Dùng 没(有) để nói một hành động cụ thể đã không hoặc chưa xảy ra; phủ định 有 bằng 没有.
Thời gian không tự quyết định: 我小时候不喜欢牛奶 nói sở thích quá khứ với 不; 我现在没有零钱 nói việc sở hữu hiện tại với 没有. Đây là khung ban đầu, không phải toàn bộ cách phủ định.

Làm 12 câu trước khi xem đáp án
Mỗi chỗ trống chọn A. 不 B. 没, giữ nguyên phần còn lại. Chọn cách thông thường phù hợp ý đã nêu, không tự thêm hoàn cảnh. Viết một lý do ngắn cho mỗi câu.
昨天的会议已经结束了。我因为赶火车,___参加。
我每天晚上都___喝咖啡,怕睡不着。
他现在___有时间,我们改天聊。
我现在___想换手机,这部还能用。
这道菜___辣,孩子也能吃。
到现在为止,我还___收到回信。
到现在为止,我从来___去过上海。
这___是我的电脑,我的电脑是银色的。
已经到车站了,我才发现自己___带护照。
老板请我明天加班,可我已经决定___去。
刚才我给她打了两次电话,她都___接。
我___会游泳,正在从零开始学。
Đáp án, ý nghĩa và lý do
01. Đáp án: B — 没
昨天的会议已经结束了。我因为赶火车,没参加。
Pinyin cụm chính: méi cānjiā
Ý nghĩa: Cuộc họp hôm qua đã kết thúc. Tôi không tham dự vì phải kịp tàu.
Giải thích: Câu báo việc tham dự thực tế không xảy ra, không phải lời tuyên bố từ chối.
02. Đáp án: A — 不
我每天晚上都不喝咖啡,怕睡不着。
Pinyin cụm chính: bù hē kāfēi
Ý nghĩa: Tối nào tôi cũng không uống cà phê vì sợ khó ngủ.
Giải thích: 每天晚上都 xác định thói quen. Dùng 不 để phủ định thói quen, không phải một lần không uống.
03. Đáp án: B — 没
他现在没有时间,我们改天聊。
Pinyin cụm chính: méiyǒu shíjiān
Ý nghĩa: Bây giờ anh ấy không có thời gian; hôm khác nói chuyện nhé.
Giải thích: Vị ngữ là 有; dạng phủ định thông thường là 没有, dù 现在 chỉ hiện tại.
04. Đáp án: A — 不
我现在不想换手机,这部还能用。
Pinyin cụm chính: bù xiǎng huàn shǒujī
Ý nghĩa: Hiện tôi không muốn đổi điện thoại; chiếc này vẫn dùng được.
Giải thích: 不想 nêu mong muốn hiện tại, không báo rằng một lần suy nghĩ đã không xảy ra.
05. Đáp án: A — 不
这道菜不辣,孩子也能吃。
Pinyin cụm chính: bú là
Ý nghĩa: Món này không cay nên trẻ em cũng ăn được.
Giải thích: 不辣 mô tả tính chất, không mô tả một thay đổi chưa xảy ra.
06. Đáp án: B — 没
到现在为止,我还没收到回信。
Pinyin cụm chính: hái méi shōudào huíxìn
Ý nghĩa: Đến giờ tôi vẫn chưa nhận được thư trả lời.
Giải thích: 还没收到 cho biết việc nhận chưa xảy ra đến mốc đang nói; 还 tạo ngữ cảnh “vẫn chưa”.
07. Đáp án: B — 没
到现在为止,我从来没去过上海。
Pinyin cụm chính: cónglái méi qùguo Shànghǎi
Ý nghĩa: Tính đến hiện tại, tôi chưa từng đến Thượng Hải.
Giải thích: 没…过 phủ định trải nghiệm; 从来 và 到现在为止 xác định khoảng thời gian.
08. Đáp án: A — 不
这不是我的电脑,我的电脑是银色的。
Pinyin cụm chính: bú shì wǒ de diànnǎo
Ý nghĩa: Đây không phải máy tính của tôi; máy của tôi màu bạc.
Giải thích: Dùng 不是 để phủ định nhận định với 是; 没是 không phải dạng phủ định thông thường.
09. Đáp án: B — 没
已经到车站了,我才发现自己没带护照。
Pinyin cụm chính: méi dài hùzhào
Ý nghĩa: Đến ga tôi mới phát hiện mình không mang hộ chiếu.
Giải thích: 没带 nói sự việc của chuyến đi này, không nêu thói quen chuẩn bị hành lý.
10. Đáp án: A — 不
老板请我明天加班,可我已经决定不去。
Pinyin cụm chính: juédìng bú qù
Ý nghĩa: Sếp nhờ tôi làm thêm ngày mai, nhưng tôi đã quyết định không đi.
Giải thích: 不去 biểu đạt quyết định, không kể một hành động quá khứ đã không xảy ra.
11. Đáp án: B — 没
刚才我给她打了两次电话,她都没接。
Pinyin cụm chính: dōu méi jiē
Ý nghĩa: Vừa rồi tôi gọi cô ấy hai lần nhưng cô ấy không nghe cả hai.
Giải thích: Có hai cuộc gọi thực tế; câu cho biết việc nghe máy không xảy ra ở cả hai lần.
12. Đáp án: A — 不
我不会游泳,正在从零开始学。
Pinyin cụm chính: bú huì yóuyǒng
Ý nghĩa: Tôi không biết bơi và đang bắt đầu học từ đầu.
Giải thích: 不会 chỉ kỹ năng chưa có. 没学会 diễn tả chưa học thành công, nhưng cần cụm động từ khác.
Từ chọn đúng đến tự sử dụng
Phân loại lỗi theo ý nghĩa: thói quen/ý định/trạng thái, hành động chưa xảy ra, hoặc phủ định 有. Đừng chỉ ghi “sai từ”.
Chọn hai câu, đổi chủ ngữ hoặc tân ngữ nhưng giữ loại ý nghĩa. Sau đó che đáp án và tự đặt câu mới.
Ngày mai làm lại khi che đáp án. Chọn đúng kèm lý do rõ ràng hữu ích hơn học thuộc chuỗi chữ cái. Đây là gợi ý học, không phải điểm năng lực đã chuẩn hóa.
So sánh cặp câu tự viết: 我平时不坐出租车;今天我没坐出租车。Câu đầu nói thói quen, câu sau báo sự việc hôm nay. Đổi phương tiện và viết cặp riêng. Pinyin cụm chính ghi 不 thành bú trước âm tiết thanh bốn.

Tiếp tục luyện kỹ năng liên quan
Tiếp tục tại khu luyện HSK. Nếu yếu trật tự từ, thử 10 bài sắp xếp câu tự biên soạn. Để kiểm tra cách sửa bài, đọc năm ví dụ chỉnh sửa bài viết. Phản hồi giúp ôn tập, không phải điểm HSK chính thức.
Ba câu hỏi người học hay gặp
Có từ chỉ quá khứ là luôn chọn 没 sao?
Không. Thói quen hoặc sở thích quá khứ vẫn có thể dùng 不. Xác định điều câu đang phủ định.
Có thể thay mọi 没 bằng 没有 không?
Không thay máy móc. Trước động từ sự việc, 没 thường đổi thành 没有; nhưng nếu sau chỗ trống đã có 有 thì thêm nữa sẽ bị lặp.
Bộ này dự đoán điểm HSK được không?
Không. Đây là 12 câu dạy học tự biên soạn, không phải đề chính thức hay bài chuẩn hóa. Dùng để tìm loại ý nghĩa cần luyện thêm.
Tất cả câu hỏi, giải thích và nhiệm vụ mở rộng được viết riêng cho bài này. Ảnh minh họa do AI tạo; không sao chép câu thi chính thức hay trình bày kết quả học viên thật.





